Abatavuga rumwe na Leta ya RDC bashinze ihuriro bise “C64” rigamije Kurwanya ubutegetsi bwa Flex Antoine Tshisekedi ndetse no kurengera itegeko nshinga.
Ku wa Kabiri tariki ya 19 Gicurasi 2026 i Kinshasa, hatangijwe ku mugaragaro ihuriro ryiswe “Coalition Article 64 pour la Défense de l’Ordre Constitutionnel (C64)”, rihuza amashyaka atavuga rumwe n’ubutegetsi hamwe n’imiryango imwe n’imwe ya sosiyete sivile.
Mu banyapolitiki bakomeye bagaragaye muri iri huriro harimo Delly Sesanga, Martin Fayulu, Matata Ponyo, Jean-Marc Kabund ndetse na Moïse Katumbi, bose bazwi nk’abatavuga rumwe n’ubuyobozi bwa Félix Tshisekedi kandi bakomeje kunenga uburyo igihugu kiyobowe muri iyi manda ya kabiri.
Mu itangazo ryasomwe ubwo iri huriro ryatangizwaga, aba banyapolitiki bagaragaje ko badashyigikiye na gato igitekerezo icyo ari cyo cyose cyatuma Itegeko Nshinga rihindurwa hagamijwe kongerera manda Perezida Félix Tshisekedi cyangwa gutinza amatora.
Bagize bati:“Turatangaza ku mugaragaro ko hatazabaho manda ya gatatu ya Félix Tshisekedi, nta gusubika amatora, kandi nta guhindura Itegeko Nshinga bizemerwa.”
Bakomeje bavuga ko igihe manda ya Perezida Tshisekedi izarangirira, azaba agomba kuva ku butegetsi nk’uko biteganywa n’amategeko, yaba habaye amatora cyangwa atarabaye.
Iri huriro ryavuze kandi ko ryiteguye guhangana n’icyo ryise “coup d’État constitutionnel”, bivuga kugerageza guhindura amategeko hagamijwe kuguma ku butegetsi binyuranyije n’ihame rya demokarasi.
Izina “C64” rikomoka ku ngingo ya 64 y’Itegeko Nshinga rya RDC, ivuga ko buri Munyekongo afite inshingano zo kurwanya umuntu wese ushaka gufata ubutegetsi cyangwa kubukoresha mu buryo bunyuranyije n’Itegeko Nshinga.
Mu myaka yashize, iyi ngingo yakunze kwifashishwa n’abatavuga rumwe n’ubutegetsi mu kwamagana abayobozi bakekwagaho gushaka kurenza manda cyangwa gukoresha ububasha mu buryo budakurikije amategeko.
Kwamamaza iyi ngingo muri iki gihe byerekana ko opozisiyo iri kugerageza kongera kwisuganya no gushyira igitutu gikomeye kuri Perezida Tshisekedi mbere y’ibiganiro bikomeje kuvugwa ku hazaza h’inzego za politiki muri RDC.
Politiki ya RDC muri iki gihe iri mu bihe bikomeye kandi byuzuyemo kutizerana hagati y’ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo.
Nubwo Félix Tshisekedi yongeye gutorerwa kuyobora igihugu mu matora yabaye mu mwaka wa 2023, abatavuga rumwe na we bakomeje kuvuga ko ayo matora yaranzwe n’uburiganya n’imicungire mibi. By’umwihariko, Martin Fayulu na Moïse Katumbi bakomeje gusaba impinduka zikomeye mu miyoborere y’igihugu no mu mikorere y’inzego z’amatora.
Ku rundi ruhande, ubutegetsi bwa Tshisekedi bukomeje guhura n’ibibazo bikomeye by’umutekano mu burasirazuba bwa RDC, aho intambara hagati ya FARDC n’ihuriro AFC/M23 ikomeje guteza impagarara ndetse igashyira igitutu gikomeye kuri Leta.
Ibi bibazo by’umutekano byiyongeraho ikibazo cy’izamuka ry’ibiciro ku isoko, ubushomeri n’ubukene, ibintu opozisiyo ikoresha inenga ubutegetsi ivuga ko bwatsinzwe kuyobora igihugu.
Perezida Félix Tshisekedi ari mu gihe gikomeye cya politiki kuko ari guhangana icyarimwe n’ibibazo by’umutekano, igitutu cy’amahanga ndetse n’ukutavuga rumwe kw’abanyapolitiki bo imbere mu gihugu.
Nubwo akomeje kugenzura inzego zikomeye z’ubutegetsi n’igisirikare, abatavuga rumwe na we bagaragaza ko bashaka kwishyira hamwe kugira ngo bongere kugira ijambo rikomeye muri politiki ya RDC.
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko ishingwa rya C64 rishobora kuba intangiriro y’ihuriro rinini rya opozisiyo rishobora kuzagira uruhare rukomeye mu rugamba rwa politiki ruzaganisha ku matora ataha.
Hari kandi impungenge ko ubushyamirane bwa politiki bushobora kurushaho gukaza umurego mu gihe hazakomeza kuvugwa ibitekerezo byo guhindura Itegeko Nshinga cyangwa kongera manda z’abayobozi.
Mu gihe igihugu gikomeje guhangana n’ibibazo byinshi icyarimwe, abaturage ndetse n’umuryango mpuzamahanga bakomeje kureba uburyo ubutegetsi bwa Félix Tshisekedi buzakemura ibibazo bya politiki n’umutekano.
Ihuriro C64 ryerekanye ko opozisiyo itazemera icyo yise “gufata igihugu binyuranyije n’amategeko”, mu gihe ubutegetsi bwo bukomeje kuvuga ko bwubahiriza inzira ya demokarasi.
Ibi byose biri gutuma politiki ya RDC irushaho gushyuha, mu gihe igihugu kiri mu bihe bishobora kugira ingaruka zikomeye ku hazaza h’ubutegetsi ndetse n’umutekano w’akarere kose ka Afurika yo Hagati.
